Deze slimme, Antwerpse dakoplossingen doen dromen

Van een dak een extra gebruiksruimte maken: het kan. Van moestuin of natuurtuin tot volwaardige extra leefruimte: op Antwerpse daken vindt u het allemaal. Zelfs op uitdagingen zoals dorstige moestuinplanten en aanhoudende droogte bestaat een antwoord. Laat u inspireren door deze vijf Antwerpse voorbeelden. Op www.plantwerpen.be vindt u per dak de technische fiche.
 

Hoe PAKT de dorst van groenten lest

Op het moestuindak van PAKT mag de oogst niet mislukken.

Courgetten, tomaten, eetbare bloemen kunnen op een dak weelderig groeien in het warme microklimaat, maar vragen wel het nodige water en voeding.

Oogsten op 't dak van PAKT, (c) Jonathan Ramael.

De oplossing van het dakboerteam van PAKT: water, tuinafval en voedingsstoffen zoveel mogelijk op en rond het dak bijhouden en hergebruiken.

Dorst wordt gelest met regenwater, niet met leidingwater. Het regenwater dat op het dak valt, volgt een trapsgewijze/circulaire weg:

  • Op het hele dak ligt een laag lavasteen. Bovendien hebben alle moestuinbakken een opvangbak die twee weken aan waterbehoefte kan opvangen. Na regenval houden dak en moestuinbakken dus al een groot deel van het gevallen regenwater vast.
  • Zijn de opvangbakken vol en de laag lavasteen verzadigd? Dan vloeit het overtollige regenwater naar een enorme ondergrondse regenwatertank van 200.000 liter. Een daktuin van 1800m² kan dat wel gebruiken.
  • Doorheen de daktuin loopt een druppel-irrigatiesysteem dat in droge periodes de plantenbakken van regenwater voorziet.

De moestuinbakken hebben onderaan een opvangbak waar ze na een flinke regendag twee weken mee kunnen overbruggen.

 

Hoe het zuidgerichte natuurdak van het Scoutshuis zonder onderhoud blijft pronken

Op een klassieke sedumdak, een basisgroendak met vetplanten, is plantrekkerij geen wonder. Het gemiddelde sedumdak is zo schaars aangelegd dat andere planten er geen kans maken. Er komt dus amper onderhoud aan te pas.

Voor het dak van het Scoutshuis waren lage, kruipende vetplanten geen optie. De wens bestond om de dakbegroeiing ook vanop straat en vanuit de ramen te zien. Bij hoge dakbeplanting komt meestal wel wat meer onderhoud kijken. De dikkere substraatlaag trekt namelijk ook concurrenten aan.

De gevel van het Scoutshuis met het groendak op de inkomhal - (c) Frederik Beyens

Om het moeilijker te maken voor concurrerende planten om het dak te veroveren, heeft de ontwerper een extreem droge biotoop voor kruidachtigen gecreëerd. Onder de 10 à 15 cm substraat (een mengeling van lavasteen en keien, gerecupereerd van de vorige dakbedekking) ligt er geen waterbufferlaag, maar enkel een drainagelaag die het overtollige regenwater afvoert. Aangewaaid gazongraszaad, dat snel zou overheersen op een dak met een natte, rijke grond, maakt hier geen kans. Zo blijft de onderhoudsnood laag.

Enige nadeel van deze opbouw: dit natuurdak kan weinig regenwater bufferen en kan dus niet verhinderen dat bij hevige regenval de riolering overbelast geraakt. 

 

Hoe een dak een volwaardige leefruimte kan worden

Dit dak is slechts 60 m², maar heeft een veelheid aan functies.

Een origineel dakterras dankzij deze serre op het dak - (c) David de Bruijn

De serre zorgt voor:

  • Zomercomfort van het huis: dreigt er oververhitting door de grote glaspartijen van de zuidgerichte living? Dan gaan de schuifdeuren van de dakserre ‘s nachts open. Zo zorgen ze voor een natuurlijk koeling.
  • Een extra zithoek op zonnige lente- en herfstdagen, wanneer het nog te koud is om met een boekje buiten te gaan zitten.
  • Een mini moestuin in bakken: zonnekloppers zoals tomaten of aubergines doen het hier bijzonder goed.
  • Regenwater binnen handbereik: het water vanop het dak van de serre loopt in de regenton, waardoor er altijd water bij de hand is voor de moestuinbakken.

Rondom de serre zorgt een natuurdak voor:

 

Hoe reliëf plaats maakt voor echte bomen

Er zijn meer groendaken in Antwerpen dan u zou vermoeden. Veel gelijkvloerse binnentuinen zijn eigenlijk daktuinen, gebouwd boven ondergrondse parkeerkelders. De binnentuin van AP Hogeschool Campus Spoor Noord Ellermanstraat is hier een voorbeeld van.

(c) Chak Lopez - Fotolandmark.com - in opdracht van Stramien architectenbureau

Wat deze daktuin speciaal maakt, is het reliëf. De lange heuvels zijn het creatieve resultaat van een technische overweging. De boompjes hadden ook gewoon in aparte hoge bakken naast lage beplanting kunnen staan – zoals dat vaak gebeurt op pleinen met een stenen ondergrond. Hier werkte de ontwerper echter met heuvels. Die ophoging zorgt ervoor dat er voldoende ruimte is voor de wortels van een boompje.

De kronkelende heuvels geven bovendien een ruimtebeleving en knusheid aan de tuin. Het geheel is niet meteen te overzien en nodigt uit tot ontdekking.

De groenblijvende, schaduwminnende onderbeplanting is het jaar rond attractief en vergt een minimaal aan onderhoud. Aandachtspunt: de heuvels drogen redelijk snel uit en bevloeiing (met regenwater) is dus nodig.

 

Hoe een daktuin een maand zonder regen kan

Wie uitkijkt op een groendak vanop zijn terras of raam, wil vaak een weelderig groen zicht. Maar soms lukt het niet om voldoende regenwater op te vangen voor de bewatering. In dat geval kan het helpen om in de dakopbouw extra waterbuffers in te bouwen. Dat gebeurde ook bij het natuurdak van beweging.net. De opbouw van het natuurdak zorgt ervoor dat de plantne minstens een maand lang van regenwater kunnen genieten.

Het daksubstraat wordt bovenop de bufferbakken gestort - (c) Vegetal I.D.

Het bijzondere aan deze dakopbouw is de 8 cm dikke waterbergende laag (prefab kratten die met mekaar in verbinding staan) die zowel onder de beplanting als onder het terras doorloopt en water bergt. Omdat de kratten met elkaar in verbinding staan, vloeit het regenwater van onder het terras ook naar  het groene stuk en kan het daar, door middel van capillariteit opgenomen worden door de planten.

Het volledige artikel lezen met alle technische fiches? Dat kan! U vindt het op www.plantwerpen.be

 

Abonneer mij: 

Abonneer je op onze nieuwsbrief en volg Stadslab2050 op de voet